Οδοιπορικό στην Πάτρα του 1987, από την «Tortuga» και τη «Monopoly» μέχρι το «Πατινάζ – Αναψυκτήριο Albatros»

AΠΟ ΤΟ ΚΛΙΚ

Στην Πάτρα δεν είχα πάει ποτέ μου. Μια μακρινή αίσθηση καρναβαλιού στριφογύριζε στο μυαλό μου, μια γλυκιά εικόνα παχύρρευστης ηδονής, άψογης ρυμοτομίας, χρωματιστών νέον και επανάστασης του 1821. Είχα ξεχάσει τους τουρίστες…

Πάτρα – Καλάβρυτα, Παλαιών Πατρών Γερμανός… Όπως κάθε γνήσιο φαντασιόπληκτο, ο τόπος και οι ιστορικοί συνειρμοί άρχισαν να με επηρεάζουν. Κάτι το αγωνιστικόν έπαλλε μέσα μου, που επιβεβαιώθηκε από το γκράφιτι στην είσοδο της πόλης: «Οι απολύσεις δεν περνάνε στη Μίσκο». Τι σας έλεγα;

Στα καφενεία κάθονται βλοσυροί κύριοι με μεγάλα μουστάκια και κατάμαυρα, ίσια μαλλιά. Αρματολοί ή κλέφτες; Κοιτάζουν τους ξανθούς βαρβάρους να ξεμπουκάρουν από τα καράβια, πατώντας τον τόπο τους. Τουλάχιστον να έμεναν κιόλας… Χιλιάδες οι ξένοι τουρίστες που έρχονται καθημερινά μέσω Ιταλίας. Κάτι αφόρητες λετσαρίες που μετά βίας μένουν για λίγες ώρες στην πόλη, πριν φύγουν για τα «άιλαντς».

Η Πάτρα μένει ανυπεράσπιστη στα χέρια τους, φιλόξενη και εξυπηρετική, σκίζεται να τους βοηθήσει να περάσουν καλά αυτές τις λίγες ώρες που μένουν εκεί, ελπίζοντας να εκτιμήσουν τη διάθεση και να αφήσουν το συνάλλαγμά τους εκεί. Οι βάρβαροι το μόνο που ζητάνε είναι κανένα χάμπουργκερ και «ινφορμέισιον». Όλοι όσοι μου μίλησαν ήταν κατηγορηματικοί.

«Η Πάτρα δεν μπορεί να κρατήσει τους ξένους που περνάνε καθημερινά από εδώ. Δεν έχει τίποτα να τους τραβήξει την προσοχή. Οι παραλίες είναι μολυσμένες και οι ξένοι το μόνο που θέλουν είναι κάμπινγκ και θάλασσα…». 

Μια πρώτη βόλτα στην πόλη. Καταπληκτικά σπίτια, νεοκλασικά αρχιτεκτονήματα που μαραζώνουν ετοιμόρροπα δίπλα σε πολυκατοικίες εκείνης της αισχρής «ανοικοδόμησης» που κατέστρεψε τη μισή Ελλάδα. Η παλιά Πάτρα μένει αξιοπρεπής στην υψηλή της θέση, παρακολουθώντας το λιμάνι κάτω να βουίζει ασταμάτητα μέχρι το βράδυ, που φεύγει και το τελευταίο πλοίο. Το Φρούριο, το Αρχαίο Ωδείο… Θα τα δούμε αύριο αυτά όλα. Τώρα, όμως, πρέπει να γλιτώσουμε από αυτή την αγριάδα του λιμανιού, που συνδυάζεται κινηματογραφικά με τον σταθμό των τρένων και των υπεραστικών λεωφορείων.

Μακάρι να μπορούσα να πνίξω στα θολά νερά εκείνο το στίφος δεκαεξάχρονων Γερμανίδων που, εν παρατάξει, διέσχιζαν τους δρόμους, φορτωμένες σαγιονάρες και σακίδια, κοτζάμ γαϊδούρες, να τραγουδάνε με μια φωνή (λες και περνούσε το Γ΄ Ράιχ): «…someone to love, someone to kiss…». Χριστός κι Απόστολος!

ΠΡΩΤΗ ΝΥΧΤΑ

Βράδιασε. Ο Βασίλης ετοιμάζει τις μηχανές του και επιστρατεύονται οι πρώτοι φίλοι για την «ξενάγηση». Ο Αντώνης Γιαννακάκης είχε, παλιά, μπαρ και ασχολείται με τη μουσική. Μας ετοιμάζει μια λίστα από μαγαζιά που πρέπει να επισκεφτούμε. Ήρθε και η Μάνια από την Αθήνα, κουβάλησε μαζί τον Παναγιώτη της, που είναι παλιός Πατρινός και ξέρει καλά τα στέκια. Μαζί τους και ο Slyor Χρήστος.

Εκεί ψηλά, στην πλατεία, είναι το καφενείο του Σταυριανού. Από τα πιο παλιά καφενεία της πόλης. Πελώριο, γαλαζωπό, με μπιλιάρδα και γενναίους Έλληνες θαμώνες, που δε νομίζω να πολυγουστάρουν την παρουσία μας. Οι ποικιλίες του Σταυριανού είναι εκπληκτικές, συνοδεύοντας τις παγωμένες μπίρες του. Οι μπάλες κυλάνε στην πράσινη τσόχα, εμείς διακριτικοί και σύντομοι. Δεν επεμβαίνεις έτσι εύκολα σε εικόνες τόσο καλοσχεδιασμένες και αυθεντικές…

Τα στέκια της χειμωνιάτικης Πάτρας είναι στην Άνω Πόλη, εκεί που συχνάζουν οι φοιτητές. Πλήθος από ταβερνεία και κουτούκια, σπίτια παλιά που περιμένουν να τελειώσει το καλοκαίρι για να ζωντανέψουν. Η καλοκαιρινή κίνηση βρίσκεται κοντά στη θάλασσα, ανατολικά της πόλης. Το κέντρο είναι γεμάτο καφετέριες και συμβιβασμένες παρέες, όπου επικρατεί η οικογενειακή ατμόσφαιρα πάνω από καφέδες φραπέ. Ραντεβουδάκια φανερότατα, ήρεμα όλα, οι τουρίστριες μασουλάνε μόνιμα και το καμάκι σχεδόν ανύπαρκτο. Οι βιτρίνες είναι διακριτικές, οι δρόμοι φωτίζονται με φώτα σεμνά. Γυρίζω δεξιά μου: Tickets to Italy. Γυρίζω αριστερά μου: Tickets to Italy. Μα κανένας δεν θέλει να μείνει;

Καιρός για τις βότκες μας. Η «Tortuga» είναι μπλε και χλωμή. Είναι ανοιχτές όλες της οι πόρτες, έξω στην αυλή κοιτάνε τ’ άστρα οι πιο χαμηλόφωνοι θαμώνες της Πάτρας, το μαγαζί έχει στυλ και φαίνεται. Πολύ καλή η μουσική, ο ιδιοκτήτης σού ανοίγει την καρδιά με το χαμόγελό του και, ακόμα περισσότερο, ανοίγει η καρδιά μας με τα κρυσταλλιασμένα ποτηράκια της βότκας. Η «Tortuga» είναι για ραντεβού και φεστιβαλικές κουβέντες, είναι «χάι» που λένε…

Πιο πέρα από την «Tortuga» είναι η «Monopoly». Από τα πιο γνωστά μαγαζιά της Πάτρας. Γεροδεμένοι πορτιέρηδες και κάκιστο λογότυπο στην είσοδο. Η «Monopoly» συγκεντρώνει τη δυναμική νεολαία, τα Τίμπερλαντ της πόλης και τα μεταξωτά συνολάκια. Πολύ φλούο μέσα, φυτά, πισίνες, τέντες. Η Νέα Υόρκη συναντά το Ακαπούλκο, το Λας Βέγκας συναντά τις καλοκαιρινές ντίσκο των παιδικών μας χρόνων, εκεί η Πάτρα στριμώχνεται.

Μοναχικές κοπελιές και ο μπάρμαν αραχτός. Την ώρα που πήγα να την πέσω στα σφηνάκια, με πλησιάζει ύπαρξις νεαρά και καλοφτιαγμένη. Φοιτήτρια. Να πούμε δυο λογάκια για την πόλη και τους φοιτητές; Η κοπέλα είναι από την Αθήνα, μαζί της ο φίλος της — Πατρινός — και τα παράπονά της πολλά. «Οι Πατρινοί», λέει, «δε θέλουν τους φοιτητές στην πόλη».

Μα, αναρωτιέμαι εγώ, θέλουν τους τουρίστες και δε θέλουν τους φοιτητές; Η Νάντια είναι κατηγορηματική. «Ειδικά το χειμώνα, μετά τις 11-12 το βράδυ δεν κυκλοφορεί κανένας άλλος στους δρόμους εκτός από φοιτητές. Εμείς τους αφήνουμε λεφτά και αυτοί δε μας θέλουν. Μας λένε ότι είμαστε αλήτες, δε μας νοικιάζουν τα σπίτια τους, η νεολαία μάς σνομπάρει». Μήπως η Νάντια είναι υπερβολική; Αναρωτιέμαι πάλι εγώ, διότι είναι και μέρος της δουλειάς μου.

Αναλαμβάνει να μου εξηγήσει ο φίλος της Νάντιας: «Η Πάτρα παραμένει μια μικρή κοινωνία με ταμπού. Είναι φυσικό να φοβούνται τους φοιτητές». Η Νάντια ξεσπαθώνει και πάλι: «Το ξέρεις ότι δεν μας επιτρέπουν την είσοδο σε μαγαζιά με το πρόσχημα ότι έχουν πριβέ πάρτι; Άμα είσαι με το ταγιεράκι και το σινιέ σου το παπουτσάκι, επιτρέπεται η είσοδος. Άμα είσαι με το τζιν και με αθλητικά παπούτσια, απαγορεύεται!». Ως εκ τούτου, το φοιτηταριό μαζεύεται σε κουτούκια και την πέφτουν στα κρασιά ή μαζεύονται σε σπίτια, παίζουνε μπιρίμπες, πίνουνε μπίρες και, γενικά, όλα αυτά που ξέρετε και που κάνουν χρόνια τώρα όλοι οι φοιτητές όλου του κόσμου. Μάλλον, λοιπόν, Νάντια, το πρόβλημα δεν είναι τόσο τραγικό όσο σου φαίνεται. Σίγουρα, όμως, δεν είναι και ανύπαρκτο.

Αφήνουμε τη Νάντια έξαλλη και πάμε στην «Πισίνα», που βρίσκεται στο Ρίο, κοντά στα φέρι-μποτ. Πορτιέρης (μας εγκρίνει και μπαίνουμε). Όλη η χρυσή νεολαία των Πατρών είναι εδώ, γελάει και πίνει εντυπωσιακά κοκτέιλ, ακούει «Stop» με τους Bang και Kim Wilde. Τα πρόσωπα φωτίζονται από τα νερά της πισίνας, το αεράκι από τη θάλασσα είναι δροσερό, το γκαζόν είναι ακριβώς όσο πράσινο χρειάζεται. Μαυρισμένες τουρίστριες με λευκές πουκαμίσες περνάνε καλά, τα αγόρια της Πάτρας είναι κομψά και ήπια, τα κορίτσια είναι κούκλες και ήπιες. Γενικά, όλα είναι ήπια. Αυτός είναι και ο λόγος που το καμάκι δεν ευδοκιμεί, όσο φανταζόμουνα, στην Πάτρα. Δεν είναι τόσο το AIDS, όσο το ότι αυτή η πόλη σέβεται τους ξένους της σε σημείο αδιαφορίας.